Informacje o lotnych związkach organicznych w powietrzu i gazach odlotowych mają podstawowe znaczenie dla ochrony środowiska, kontroli procesów technologicznych, bezpieczeństwa i higieny pracy. Stosowane obecnie metody i techniki analityczne nie zawsze spełniają wymagania wynikające z praktyki pomiarowej. Szczególnie odczuwalny jest brak względnie tanich i prostych w użytkowaniu przyrządów pozwalających analizować jakościowo i ilościowo kilkuskładnikowe mieszaniny gazów w trybie on-line lub in situ. Liczne opracowania specjalistyczne dowodzą, że technika sensorowa może znaleźć szerokie zastosowanie w tego rodzaju instrumentach. 
W monografii omówiono szczegółowo mechanizm działania rezystancyjnych czujników gazów oraz czynniki, które decydują o ich właściwościach. Na podstawie badań wykazano, że wielkość sygnałów pomiarowych generowanych w tych sensorach zależała od wielu cech lotnych związków organicznych. Zróżnicowanie odpowiedzi rezystorów czułych chemicznie było na tyle istotne, że mogło być wykorzystane w pomiarach tych substancji, gdy występowały one w kilkuskładnikowych mieszaninach. Do tego rodzaju oznaczeń trzeba było wykonać odpowiednią analizę danych pomiarowych. Funkcję tę dobrze wypełniły sieci neuronowe, które pozwoliły wyliczyć stężenia lotnych związków organicznych z kilku- lub kilkunastoprocentowym błędem. 
Wnioski płynące z przedstawionych badań stanowią podstawę do opracowania czujnikowych systemów pomiarowych, które znajdą szerokie zastosowanie w pomiarach zanieczyszczeń powietrza oraz w analityce procesowej. 
 
Spis treści:

WYKAZ WAŻNIEJSZYCH OZNACZEŃ 
 
1. WSTĘP 
 
2. DEFINICJA, ZASADA DZIAŁANIA I KLASYFIKACJA CZUJNIKÓW 
 
3. CHARAKTERYSTYKA REZYSTANCYJNYCH CZUJNIKÓW GAZÓW 
3.1. Budowa 
3.1.1. Elementy receptorowo-przetwornikowe 
3.1.2. Podłoża 
3.1.3. Elektrody 
3.1.4. Grzejniki 
3.1.5. Filtry 
3.1.6. Urządzenia wspomagające pracę rezystancyjnych czujników gazów 
3.2. Zalety i wady rezystancyjnych czujników gazów 
3.3. Mechanizm działania rezystancyjnych czujników gazów 
3.3.1. Centra aktywne 
3.3.2. Dyfuzja 
3.3.3. Adsorpcja 
3.3.4. Powierzchniowe zjawiska elektronowe 
3.3.5. Wpływ tlenu i pary wodnej na właściwości elektronowe chemicznie czułych rezystorów 
3.3.6. Przemiany chemiczne zachodzące w rezystancyjnych czujnikach gazów 
3.3.7. Kataliza 
3.3.8. Mechanizm powstawania odpowiedzi rezystancyjnych czujników gazów na lotne związki organiczne 
3.4. Czynniki wpływające na właściwości rezystancyjnych czujników gazów 
3.4.1. Wpływ materiałów czułych chemicznie na właściwości sensorów 
3.4.2. Wpływ dodatków na właściwości rezystancyjnych czujników gazów 
3.4.3. Wpływ właściwości fizycznych elementu receptorowo-przetwornikowego na cechy pomiarowe rezystancyjnych czujników gazów 
3.4.4. Modyfikowanie właściwości czujników stanem powierzchni elementu receptorowo-przetwornikowego 
3.4.5. Wpływ podłoża, elektrod, grzejnika i filtra na właściwości pomiarowe rezystancyjnych czujników gazów 
3.4.6. Wpływ technologii na właściwości pomiarowe czujników 
3.4.7. Wpływ parametrów pracy na właściwości pomiarowe rezystancyjnych czujników gazów 
3.4.8. Zależność cech pomiarowych rezystancyjnych czujników gazów od zastosowanego trybu pracy 
 
4. CZUJNIKOWE MATRYCE DO POMIARU GAZÓW 
4.1. Zasada działania czujnikowej matrycy pomiarowej 
4.2. Czynniki decydujące o zastosowaniu sensorów w matrycach czujnikowych 
4.3. Tryb i parametry pracy matryc czujnikowych 
4.4. Metody stosowane w analizie danych pochodzących z matryc czujnikowych 
 
5. POMIARY LOTNYCH ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH MATRYCA CZUJNIKÓW TGS 
5.1. Aparatura pomiarowa 
5.2. Procedura pomiarowa 
5.2.1. Płukanie aparatury pomiarowej 
5.2.2. Przygotowanie wzorcowej mieszaniny gazów 
5.2.3. Pomiar odpowiedzi czujników 
5.2.4. Czyszczenie aparatury pomiarowej po zakończonej ekspozycji 
5.3. Jednostki i normalizacja sygnału pomiarowego 
5.4. Analiza błędów 
 
6. WYNIKI POMIARÓW ORAZ ICH DYSKUSJA 
6.1. Wpływ właściwości fizycznych i chemicznych cząsteczek badanych związków na sygnały elektryczne generowane w czujnikach TGS 
6.2. Odpowiedzi czujników TGS na pary alkanów 
6.3. Odpowiedzi czujników TGS na pary alkoholi 
6.4. Odpowiedzi czujników TGS na pary eterów 
6.5. Odpowiedzi czujników TGS na pary związków karbonylowych - aldehydów i ketonów 
6.6. Odpowiedzi czujników TGS na pary kwasów karboksylowych 
6.7. Odpowiedzi czujników TGS na pary estrów kwasów karboksylowych 
6.8. Odpowiedzi czujników TGS na pary bezwodnika kwasowego 
6.9. Odpowiedzi czujników TGS na pary halogenków alkilowych 
6.10. Odpowiedzi czujników TGS na pary chlorowanych alkoholi 
6.11. Odpowiedzi czujników TGS na pary nitroalkanów 
6.12. Odpowiedzi czujników TGS na pary nitryli 
6.13. Odpowiedzi czujników TGS na pary amin alifatycznych 
6.14. Odpowiedzi czujników TGS na pary związków aromatycznych 
6.14.1. Odpowiedzi czujników TGS na pary benzenu 
6.14.2. Odpowiedzi czujników TGS na pary pochodnych benzenu 
6.15. Wpływ wiązań chemicznych na odpowiedzi czujników TGS 
6.16. Wpływ budowy cząsteczek na odpowiedzi czujników TGS 
 
7. ANALIZA DANYCH POMIAROWYCH 
7.1. Korelacje między odpowiedziami czujników TGS na badane gazy 
7.2. Zastosowanie sieci neuronowych w czujnikowym systemie pomiarowym 
 
8. PODSUMOWANIE 
 
9. WNIOSKI KOŃCOWE 
 
LITERATURA