Stan infrastruktury jest jednym z ważniejszych kryterium oceny poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego i istotnym czynnikiem wpływającym na tempo wzrostu dochodu narodowego. Jakość polskiej infrastruktury transportowej, w tym przede wszystkim sieci dróg i autostrad, stanowi coraz poważniejszą barierę rozwoju kraju, zwłaszcza w kontekście wejścia do Unii Europejskiej oraz otwarcia naszej gospodarki na wszechstronną współpracę z partnerami europejskimi. Konieczność znacznego przyspieszenia budowy dróg krajowych wynika więc zarówno z konieczności stworzenia warunków niezbędnych do długotrwałego rozwoju ekonomicznego kraju, jak i z konieczności przełamania obecnej stagnacji gospodarczej przez wzmocnienie popytu wewnętrznego.
Zarówno koszty bieżącego utrzymania dróg, jak i inwestycji drogowych są w Polsce pokrywane ze źródeł publicznych, wspomaganych w ostatnich latach przez pożyczki z międzynarodowych instytucji finansowych (np. Banku Światowego) oraz fundusze Unii Europejskiej (np. IPSA). Uzyskanie funduszy zagranicznych, które można wykorzystać na finansowanie inwestycji drogowych, jest jednak zawsze uwarunkowane pozytywną oceną efektywności ekonomicznej planowanych inwestycji. W sytuacji ogromnych potrzeb oraz niewystarczających środków dotychczas przeznaczanych na te cele szczególnego znaczenia nabiera proces przygotowania analiz ekonomicznych planowanych przedsięwzięć. Analizy ekonomiczne przygotowane w fazie przedrealizacyjnej, czyli ex ante, stanowią bowiem podstawę do oceny efektywności ekonomicznej poszczególnych inwestycji oraz wyboru do realizacji najefektywniejszych. Należy więc dążyć do tego, aby koszty i korzyści były szacowane jak najdokładniej, aby wielkości ex ante były jak najbliższe wielkościom występującym po oddaniu obiektu drogowego do eksploatacji, czyli ex post. Z tego względu w monografii jest poruszona problematyka wykorzystania analizy kosztów i korzyści do oceny efektywności ekonomicznej inwestycji drogowych. Rozdział 1 to przegląd piśmiennictwa dotyczącego genezy i rozwoju analizy kosztów i korzyści. W rozdziale 2 omówiono rolę infrastruktury transportowej w rozwoju gospodarczym, jej stan i potrzeby oraz sposoby finansowania. Kolejny rozdział poświęcono możliwościom wykorzystania analizy kosztów i korzyści do oceny efektywności ekonomicznej inwestycji drogowych ze szczególnym uwzględnieniem metod wyceny kosztów i korzyści. W rozdziale 4 scharakteryzowano projekt ?ROADS I?, w ramach którego w latach 1993-1999 w Polsce zrealizowano 31 inwestycji drogowych. Porównano koszty, korzyści i parametry oceny efektywności ekonomicznej poszczególnych inwestycji ujętych w analizach ex ante i ex post. W rozdziale 5 przeprowadzono analizę odchyleń poszczególnych kategorii korzyści zawartych w analizach ex ante od wielkości występujących w analizach powykonawczych, dzięki temu zidentyfikowano czynniki, które w największym stopniu decydują o dokładności analiz przedwykonawczych.

Spis treści:

Wstęp

1. Teoretyczne podstawy analizy kosztów i korzyści
1.1. Przedmiot zainteresowania analizy kosztów i korzyści
1.2. Teoretyczne przesłanki powstania analizy kosztów i korzyści
1.2.1. Geneza ekonomii dobrobytu - teoretycznego fundamentu analizy kosztów i korzyści
1.2.2. Rozwój i obszary badań ekonomii dobrobytu
1.3. Współczesne poglądy na analizę kosztów i korzyści

2. Infrastruktura transportu i jej rola w rozwoju ekonomiczno-społecznym
2.1. Znaczenie infrastruktury transportu w gospodarce
2.2. Infrastruktura drogowa w Polsce - stan i potrzeby
2.3. Finansowanie rozwoju infrastruktury drogowej

3. Wykorzystanie analizy kosztów i korzyści w ocenie inwestycji drogowych
3.1. Metody oceny wpływu realizowanych przedsięwzięć na dobrobyt społeczny
3.1.1. Metody oparte na koncepcji wartości dodanej
3.1.2. Metody oparte na teorii ekonomii neoklasycznej
3.1.3. Analiza wielokryterialna
3.2. Identyfikacja, klasyfikacja oraz wycena kosztów i korzyści projektów inwestycji drogowych
3.2.1. Identyfikacja oraz klasyfikacja kosztów i korzyści inwestycji drogowych
3.2.2. Wycena kosztów i korzyści inwestycji drogowych
3.3. Dyskontowanie kosztów i korzyści oraz dobór stopy dyskontowej

4. Efektywność ekonomiczna ex ante i ex post inwestycji drogowych realizowanych w ramach projektu ?ROADS I"
4.1. Charakterystyka projektu ?ROADS I"
4.2. Koszty drogowo-mostowe w analizach ex ante i ex post
4.3. Oszczędności kosztów użytkowników i środowiska w analizach ex ante i ex post
4.3.1. Oszczędności kosztów eksploatacji pojazdów
4.3.2. Oszczędności kosztów czasu pasażerów i kierowców zawodowych
4.3.3. Oszczędności kosztów wypadków drogowych
4.3.4. Oszczędności kosztów uciążliwości dla środowiska(emisji spalin)
4.4. Porównanie wskaźników ekonomicznej efektywności inwestycji drogowych na podstawie analiz ex ante i ex post

5. Analiza odchyleń korzyści ex post w stosunku do oszacowanych w analizach ex ante
5.1. Odchylenia oszczędności kosztów eksploatacji pojazdów
5.2. Odchylenia oszczędności kosztów czasu podróży
5.3. Odchylenia oszczędności kosztów wypadków drogowych
5.4. Odchylenia oszczędności kosztów emisji toksycznych składników spalin

Zakończenie i wnioski
Bibliografia
Streszczenie
Abstract