Układy automatyki zastosowane w okrętownictwie w ogólnym pojęciu nie różnią się od innych układów automatyki. Specyfika tej dziedziny automatyki wiąże się jednak ze środowiskiem, w którym okrętowe układy automatyki działają, ponieważ warunki otoczenia morskiego zdecydowanie różnią się od warunków panujących na lądzie lub w powietrzu.
Wraz z rozwojem automatyki i jej zastosowania w różnych obszarach techniki, a także potrzeb opracowania zdalnych, autonomicznych, inteligentnych i przyjaznych dla człowieka układów sterowania statków, oceanotechnicznych obiektów pływających oraz platform wiertniczych pojawiła się nowa dziedzina techniki w okrętownictwie, którą nazywa się ?okrętowe układy automatyki".
W odpowiedzi na wzrastające potrzeby przemysłu okrętowego przedmiot pod tytułem ?okrętowe układy automatyki" został wprowadzony do programu studiów magisterskich na Wydziale Oceanotechniki i Okrętownictwa Politechniki Gdańskiej, w 2001 roku. Jednak nieliczne, mało dostępne i nieuaktualnione pozycje literaturowe nie były w stanie zaspokoić potrzeb studentów i środowisk okrętowych.
Podręcznik ten jest próbą częściowego wypełniania istniejącego braku z tej dziedziny. Treść podręcznika odpowiada programowi przedmiotu ?okrętowe układy automatyki", wykładanemu na Wydziale Oceanotechniki i Okrętownictwa Politechniki Gdańskiej. Może on służyć również studentom uczelni morskich, cywilnych i wojskowych, w zakresie:
- identyfikacji statku jako obiektu sterowania,
- modelowania oddziałujących na statek zakłóceń,
- modelowania ruchu statku,
modelowania ruchu statku (sterowanie kursu i prędkości),
- sterowania napędu statku oraz
- wpływu sterowania na stan naprężeń w układzie napędowym statku,
w warunkach zdeterminowanych i stochastycznych. Ponadto, może być użyteczny także inżynierom, zainteresowanym wymienionymi wyżej aspektami sterowania statku.
Jest to pierwsze wydanie podręcznika i niewątpliwie będzie wymagać dalszych korekt, uzupełnień i uaktualnień na ewentualnych późniejszych etapach.

Spis treści:

Przedmowa

1. Wprowadzenie
1.1. Zadania i warunki sterowania ruchu statku
1.2. Struktura układu sterowania ruchu statku
1.3. Przyczyny i skutki nieoptymalnego sterowania ruchu statku

2. Model matematyczny ruchu statku
2.1. Charakterystyki statyczne statku
2.2. Charakterystyki dynamiczne statku
2.3. Ogólna postać równań ruchu statku
2.3.1. Siły i momenty wymuszające, występujące w ruchu statku
2.3.2. Uproszczone postaci modelu ruchu statku
2.4. Maszyna sterowa

3. Zakłócenia ruchu statku
3.1. Wymuszenia spowodowane wiatrem
3.2. Wymuszenia spowodowane falą
3.2.1. Opis deterministyczny
3.2.2. Opis probabilistyczny
3.2.3. Stan morza jako sposób opisu fail
3.2.4. Model oddziaływania wymuszeń spowodowanych falą morską na ruch statku
3.3. Filtracja wymuszeń od fal morskich
3.3.1. Strefa nieczułości w roli filtru dolnopasmowego
3.3.2. Dolnopasmowy filtr liniowy
3.3.3. Filtr pasmowo-zaporowy
3.4. Wymuszenia spowodowane prądami morskimi

4. Identyfikacja statku jako obiektu sterowania
4.1. Identyfikacja statku metodą eksperymentu czynnego
4.2. Identyfikacja statku metodą eksperymentu biernego

5. Stateczność ruchu statku
5.1. Stateczność ruchu prostoliniowego
5.2. Stateczność kursowa
5.3. Stateczność trajektorii

6. Sterowanie kursu statku
6.1. Regulator kursu typu proporcjonalnego (p)
6.2. Regulator kursu typu proporcjonalno-różniczkującego (pd)
6.3. Regulator kursu typu proporcjonalno-całkująco-rózniczkującego (pid)

7. Sterowanie zmiany kursu statku - sterowanie w czasie manewrów    
7.1. Model odniesienia 2. Rzędu w roli filtru wstępnego
7.2. Model odniesienia 2. Rzędu w adaptacyjnym układzie sterowania zmiany kursu statku

8. Sterowanie trajektorii statku
8.1. Metoda ?od punktu do punktu" określania trajektorii statku
8.2. Metoda konwencjonalna określania trajektorii statku

9. Stabilizacja kołysań bocznych statku
9.1. Układ sterowania płetw stabilizujących
9.2. Stabilizacja kołysań bocznych statku przy użyciu steru

10. Sterowanie napędu statku
10.1. Charakterystyki statyczne śrub napędowych
10.2. Charakterystyki dynamiczne śrub napędowych
10.3. Model matematyczny silnika napędowego
10.4. Model matematyczny regulatora napędu statku
10.5. Dwu- lub wielosilnikowy napęd śruby okrętowej
10.6. Sterowanie prędkości liniowej statku
10.7. Dobór algorytmu funkcyjnego kombinatora - minimalizacja zużycia paliwa

11. Wpływ układu sterowania napędu statku na przebieg naprężeń skrętnych w zespole napędowym
11.1. Model matematyczny zespołu napędowego, przedstawiający zależność naprężeń
skrętnych od przebiegu momentu napędowego i oporowego
11.2. Wpływ sterowania prędkości kątowej wału silnika na naprężenia skrętne w elementach zespołu napędowego

12. Sterowanie napędu statku w warunkach stochastycznych
12.1. Kryterium optymalności układu sterowania napędu statku
12.2. Optymalizacja układu sterowania prędkości kątowej wału silnika napędowego

13. Zadania

Rozwiązania wybranych zadań
Literatura