Basen Morza Śródziemnego ze względu na swoje walory turystyczne od wieków cieszy się wielką popularnością wśród Polaków. W ostatnich trzech dziesięcioleciach olbrzymie rzesze naszych rodaków planują swoje letnie wakacje w tym regionie, Odwiedzają wszystkie państwa basenu śródziemnomorskiego, a w ich pamięci pozostają nie tylko wspomnienia zabytków, pogody, ale również występujących tu różnego rodzaju kontrastów. Mimo atrakcyjności ruchu turystycznego region ten zarówno dla Polaków, jak i większości Europejczyków pozostaje nieznany.

Na basen śródziemnomorski nie można jednak spoglądać jedynie przez pryzmat turystyki. Odgrywa on, jeśli nie główną, to przynajmniej bardzo ważna rolę w szeroko rozumianym bezpieczeństwie europejskim. Ta szczególna pozycja wynika z kilku czynników. Jest bardzo ważnym szlakiem żeglugowym, na którym odbywa się tranzyt podstawowych dla gospodarki europejskiej surowców (ropy naftowej i gazu ziemnego). Każde zakłócenie w ich dostawach na bezpośrednie przełożenie na europejską ekonomię. Zajmuje on również ważne miejsce w europejskiej wymianie gospodarczej.

Region ten uznawany jest przez wielu imigrantów za najkrótszą drogę do państw gwarantujących im godziwe warunki życia. Odnosi się to szczególnie do południowych i wschodnich wybrzeży Morza Śródziemnego. Można nawet mówić o olbrzymiej presji migracyjnej wywieranej na kraje europejskie. Problem ten jest zwielokrotniony, ponieważ w krajach Europy Południowej znajdują się duże diaspory emigrantów, które charakteryzuje różny poziom zorganizowania. Czynniki te tworzą idealne środowisko dla rozwoju przestępczości zorganizowanej.

Obszar ten leży na styku trzech wielkich cywilizacji, które ścierają się ze sobą od wieków. Konflikty lokalne, religijne i narodowościowe, terytorialne oraz terroryzm, przemyt i przestępczość zorganizowana – to zjawiska, które, w mniejszym lub większym stopniu, kształtują stosunki polityczno – gospodarcze regionu.

O wydaniu tego podręcznika zadecydowała potrzeba całościowego spojrzenia na problematykę regionu śródziemnomorskiego i znaczenie Morza Śródziemnego we współczesnym ładzie międzynarodowym. Zasadniczym jego celem jest próba przedstawienia znaczenie polityczno – ekonomicznego oraz potencjału sił morskich poszczególnych państw basenu, a także charakterystyka zagrożeń militarnych i pozamilitarnych w nim występujących.

W literaturze polskojęzycznej bezpieczeństwo regionu Morza Śródziemnego i jego wpływ na bezpieczeństwo europejskie jest niesłusznie marginalizowane. Chcę pomóc Czytelnikowi zrozumieć wieloaspektowość przedstawianej problematyki oraz inicjatyw regionalnych zmierzających do minimalizacji występujących zagrożeń. Należy uświadomić sobie, że we współczesnym świecie żadne niebezpieczeństwo nie może być uznawane za zbyt odległe, a działania podejmowane dla jego zmniejszenia – za zbyt wczesne.

Podręcznik przeznaczony jest dla studentów, może jednak być przydatny również tym, którzy chcą zrozumieć zależności zachodzące w szeroko rozumianym bezpieczeństwie.

Spis treści

ROZDZIAŁ 1

MORZE ŚRÓDZIEMNE – OPIS GEOGRAFICZNY

ROZDZIAŁ 2

CHARAKTERYSTYKA BASENU MORZA ŚRÓDZIEMNEGO

1. Państwa śródziemnomorskie

   1. Królestwo Hiszpanii

   2. Gibraltar

   3. Republika Francuska

   4. Księstwo Monako

   5. Republika Włoska

   6. Republika San Marino

   7. Watykan

   8. Republika Słowenii

   9. Chorwacja

   10. Republika Bośni i Hercegowiny

   11. Republika Czarnogóry

   12. Republika Serbii

   13. Republika Albanii

   14. Republika Grecji

   15. Republika Turecka

   16. Republika Malty

   17. Cypr

   18. Królestwo Maroka

   19. Algierska Republika Ludowo – Demokratyczna

   20. Republika Tunezji

   21. Wielka Arabska Libijska Dżamahirijja Ludowo – Socjalistyczna

   22. Izrael

   23. Autonomia Palestyńska

   24. Arabska Republika Syryjska

   25. Republika Libańska

   26. Arabska Republika Egiptu

2. Analiza wybranych doktryn bezpieczeństwa

3. Charakterystyka sił morskich państw basenu

4. Demografia basenu śródziemnomorskiego

ROZDZIAŁ 3

ZNACZENIE MORZA ŚRÓDZIEMNEGO DLA GOSPODARKI EUROPEJSKIEJ

ROZDZIAŁ 4

BEZPIECZEŃSTWO EUROPY WOBEC WYZWAŃ ŚRÓDZIEMNOMORSKICH

1. Zagrożenia naturalne

2. Przestępczość zorganizowana

3. Niestabilność polityczna i gospodarcza

4. Zagrożenia ekologiczne

5. Działanie w zakresie bezpieczeństwa regionalnego