Znajomość funkcjonowania przyrody i świadomość szkód jej wyrządzonych musi doprowadzić do zmiany naszego postępowania wobec Ziemi. Nie możemy poznać wszystkich jej tajemnic, ale możemy starać się przyrodę zrozumieć. Te idee są zawsze główne w stosunkach z naszym otoczeniem. Mówi się o tym nawet w rozpowszechnionym haśle: „Myśleć o przyszłości – to znaczy dbać o przyrodę”.

Polityka ochronno – środowiskowa państw przewiduje nie tylko ochronę jej zasobów, lecz także stałe propagowanie wartości widokowych, użytkowych rekreacyjnych. Lessy, wody, łąki, pastwiska, grunty, gleby, minerały, krajobrazy przyrodnicze, nawet urbanistyczne, oraz użytki rolne, systemy melioracyjne i urządzeniowo – rolne powinny być prezentowane w turystyce w szerokiej gamie widokowej i atrakcyjnej w sposób jak najkorzystniejszy z możliwych. Dlatego należy te zasoby przyrody przeanalizować, wybrać, zainwentaryzować i odrestaurować ich poszczególne elementy oraz umiejętnie zaprezentować turystom. Takie jest zadanie dla całej branży turystycznej i rekreacyjnej, dla agroturystyki w celu osiągnięcia należnego zysku moralnego i materialnego.

Wszystkie działania przygotowawcze w turystyce skierowane są na pokaz atrakcji przyrodniczych z ich jak najlepszej strony. Jednak te atrakcje powinny być najpierw odnalezione i ocenione krytycznie – pod względem widokowym, jakościowym, ilościowym, gospodarczym, a następnie poprawione poprzez zabiegi kulturowo – techniczne, zwłaszcza z zakresu architektury zielonej. Dla tego celu opracowuje się odpowiednią dokumentację, stanowiącą podstawowy element w pracach przygotowawczych oraz operacyjnej pracy inżyniera organizacji i zarządzanie turystyką.

Kiedyś branża turystyczne należała do gospodarki przestrzennej. Z biegiem czasu umiejętności wykorzystania elementów planowania, projektowania i prognozowania zmalały, a potem znów nabrały nowego wymiaru. Teraz są one szczególnie aktualne dla gospodarstw agroturystycznych oferujących turystom komfortowość przebiegu odpowiednich ścieżek przyrodniczych, walory przyrody wiejskiej oraz prezentujących turystom wyroby z produkcji ekologiczne czystej. Ponieważ wszystkie te działania operacyjne wymagają dowodów, obliczeń i oceny pod względem najnowszych wyzwań, dlatego w niniejszej książce zamieszczone są ćwiczenia na temat kodowania kreskowego gleb oraz jakości produkcji rolnej.

Poniższy zakres ćwiczeń projektowych powiązany jest z oceną widokową różnych obiektów przyrody, z którymi spotykamy się w agro- i ekoturystyce. Ze względu na przeznaczenie informacyjne podane w niniejszej książce powinny budzić w czytelnikach chęć podtrzymania z przyrodą stałych bezpośrednich kontaktów oraz uczenia się jej języka. Dlatego najważniejsze są ćwiczenia ilustrowane rysunkami kolorowymi, co ułatwi poznanie rzeczywistości przyrodniczej oraz rozwiązywanie zadań.

W składzie skryptu 21 ćwiczenie zawiera informację z zakresu przyrodoznawstwa, gospodarki leśnej, wodnej i ochronno – środowiskowej. W preambule podano informację na temat zasad dobrej praktyki projektowej, niezbędnej w pracy inżyniera turystyki. Wszystko to jest przeznaczone dla poczynań organizacyjnych turystycznych, planotwórczych oraz w operacyjnej pracy terenowej pilotów i opiekunów grup. Na końcu ksiązki załączono wykaz literatury w postaci opracowań książkowych oraz adresów internetowych i wykorzystanych zdjęć.

W książce wydzielono 5 podstawowych rozdziałów, które tematycznie porządkują zbiory ćwiczeń. Najbardziej przydatne dla turystyki i rekreacji pierwsze cztery rozdziały związane są z inwentaryzacją atrakcji turystycznych, ich ewidencją w Banku Informacyjnym Turystycznym, odpowiednim ich kodowaniem oraz oceną jakościową poszczególnych cech obiektów przyrody na podstawie bonitacyjnej – punktowej. Uwzględniono ocenę widokową głównych wskaźników przyrody – krajobrazów, zieleni leśnej, gleb wód, reliefu i skał macierzystych w postaci minerałów oraz pól rolnych pod względem turystycznym. W składzie tych ocen figurują rzadkie i bardzo ważne kryteria atrakcji przyrodniczych – kolor.

W dalszym ciągu zostały rozwinięte zagadnienia związane z opracowaniem map turystycznych i ich analizą kartograficzną. Analiza ta przewiduje znajomość podstaw topograficznych opracowania i wykorzystania map przy rozwiązaniach zagadnień terenowych, przy transformacjach gruntów gospodarczych dla celów nie tylko agroturystycznych, lecz także agrorekreacyjnych, budowlanych, dla projektowania działań przeciwerozyjnych, w zakresie lesistości agroekologicznej i innych zabiegów architektury zielonej na trasach turystyki aktywnej, Ostatnie ćwiczenia poświęcone są metodzie wykorzystania punktów bonitacji warunków przyrodniczych dla określenia kosztów bezpośrednich funkcjonowania szlaków turystyki aktywnej.

Myślę, że to wszystko, co znajduje się w tej książce, pomoże w przyszłości w pracy zawodowej zarówno specjalistom w zakresie turystyki i rekreacji, jak i wszystkim interesującym się problemami oceny walorów środowiska przyrodniczego.

Spis treści

1. Wprowadzenie do ćwiczeń projektowych w turystyce przyrodniczej

   1. Atrakcje przyrodnicze

   2. Metoda oceny i analizy obiektów przyrodniczych

   3. Postać bonitacyjna informacji przyrodniczo – turystycznej

   4. Dokumentacja dla planowania i organizacji ruchu turystycznego

2. Elementy projektowania dokumentacji operacyjnej w turystyce

   1. Wstępny schemat działań organizacyjnych i projektowych w eko- i agroturystyce (Ćwiczenie I)

   2. Metoda inwentaryzacji obiektów przyrodniczych i gospodarczych przy projektowaniu działalności turystycznej (Ćwiczenie 2)

   3. Pakiet informacyjny dla klas6yfikacji i kodowania cyfrowego imprez turystyczno – rekreacyjnych (Ćwiczenie 3)

   4. Metoda projektowania kodów kreskowych jakości obiektów i warunków przyrodniczych dla potrzeb eko – i agroturystyki (Ćwiczenie 4)

3. Mapy tematyczne i analiza kartograficzna w turystyce

   1. Obszar, linia, obraz na mapach przyrodniczych i turystycznych (Ćwiczenie 5)

   2. Studium nachylenia terenu oraz opracowanie mapy spadków jednostajnych reliefu jako podstawa analizy kartograficznej w turystyce (Ćwiczenie 6)

   3. Analiza rysunku warstwicowego rzeźby terenu w turystycznych pracach projektowych (Ćwiczenie 7)

   4. Opracowanie operatu mapy turystyczno – ewidencyjnej i turystyczno – reklamowej (Ćwiczenie 8)

4. Metoda oceny bonitacyjnej składników i cech charakterystycznych obiektów przyrody w turystyce

   1. Zastosowanie skal bonitacji warunków przyrodniczych w działaniach projektowych turystyczno – agroturystycznych (Ćwiczenie 9)

   2. Ocena punktowa gamy kolorów obiektów przyrodniczych i krajobrazowych (Ćwiczenie 10)

   3. Metoda oceny walorów leśnych i fitoekologicznych w skali punktowej (Ćwiczenie 11)

   4. Metoda projektowania optymalnej lesistości agroekologicznej (Ćwiczenie 12)

   5. Cechy charakterystyczne wód przyrodniczych i ich prezentacja w ekoturystyce i rekreacji (Ćwiczenie 13)

   6. Ocena punktowa warunków lokalnych reliefu pod względem widokowym i użytkowym (Ćwiczenie 14)

   7. Metoda oceny skały macierzystej w prezentowanych krajobrazach (Ćwiczenie 15)

   8. Metoda prezentacji i wyceny cech produkcyjno – funkcyjnych pól i użytków rolnych agroturystyce (Ćwiczenie 16)

   9. Metoda oceny punktowej wskaźników morfologicznych gleb, ich wzorów widokowych oraz funkcji energodynamicznych (Ćwiczenie 17)

5. Metodyczne aspekty projektowania i oceny działalności specjalistycznej w eko – agroturystyce

   1. Metoda wyliczanie punktów waloryzacji przyrodniczej przestrzeni produkcyjnej dla gospodarstw agroturystycznych (Ćwiczenie 18)

   2. Obliczanie obciążeń finansowych związanych z transformacją gruntów rolnych na cele budowlane i rekreacyjne (Ćwiczenie 19)

   3. Metoda projektowania, wdrożenia, oceny i prezentacji działań przeciwerozyjnych w gospodarstwie agroturystycznym (Ćwiczenie 20)

   4. Metoda wykorzystania punktów bonitacji warunków przyrodniczych dla określenia kosztów bezpośrednich funkcjonowania szlaków turystyki aktywnej (Ćwiczenie 21)