Niniejszy podręcznik przeznaczony jest dla podchorążych i kadetów studiujących na Wydziale Nawigacji i Uzbrojenia Okrętowego AMW. Może być również wykorzystywany przez studentów wydziałów nawigacyjnych WSM. Dużo przydatnej wiedzy znajdą w nim także słuchacze kursów kwalifikacyjnych na stopnie oficera marynarki handlowej oraz oficerowie nawigacyjni statków morskich.
W części wstępnej autorzy przedstawiają następujące zagadnienia:

• Określenie przedmiotu „nawigacja”;
• Krótką historię rozwoju nawigacji;
• Rodzaje nawigacji morskiej;
• Charakterystykę treści podręcznika.

Podręcznik zawiera podstawowy materiał teoretyczny i praktyczny obejmujący zasady bezpiecznego prowadzenia okrętu. Przeznaczony jest dla studentów studiów dziennych i zaocznych wyższych uczelni morskich oraz oficerów nawigacyjnych marynarki wojennej i handlowej oraz rybołówstwa o rożnych poziomach wykształcenia zawodowego.

Spis treści

1.Zliczenie graficzne drogi okrętu
1.1.Istota i rodzaje zliczenia drogi okrętu
1.2.Dryf i sposoby uwzględnienie go  przy zliczeniu graficznym drogi
1.2.1.Kursy okrętu w stosunku do kierunku wiatru
1.2.2.Kąt drogi po wodzie
1.2.3.Kąt dryfu
1.2.4.Sposoby uwzględnienia dryfu przy zliczeniu graficznym drogi
1.2.5.Sposoby określania kąta dryfu
1.3.Prąd i uwzględnienie go przy zliczeniu graficznym drogi okrętu
1.3.1.Prądy morskie
1.3.2.Droga i prędkość okrętu w akwenach występowania prądów morskich
1.3.3.Sposoby uwzględniania prądu w zliczaniu graficznym drogi okretu
1.3.4.Uwzględnianie prądu pływowego w zliczaniu drogi prowadzonym na mapie angielskiej
1.3.5.Określanie elementów prądu sposobem nawigacyjnym
1.4.Jednoczesne uwzględnianie dryfu i prądu – znos całkowity
1.4.1.Bierne uwzględnianie znosu całkowitego w zliczeniu graficznym drogi okrętu
1.4.2.Przeciwdziałanie znosowi całkowitemu przy zliczeniu graficznym drogi okrętu
1.4.3.Praktyczne określanie wartości znosu całkowitego
1.5.Dokładność zliczenia graficznego drogi okrętu
1.6.Przykłady obliczeń
1.7.Pytania kontrolne

2.Zliczenie matematyczne drogi okrętu
2.1.Zliczenie matematyczne proste
2.1.1.Zliczenie matematyczne według średniej szerokości – trójkąt nawigacyjny
2.1.2.Zliczenie matematyczne według powiększonej szerokości – trójkąt Merkatora
2.1.3.Dokładne obliczenie drogi po loksodromie
2.2.Zliczenie matematyczne złożone
2.2.1.Uwzględnianie elementów prądu w zliczeniu matematycznym złożonym
2.3.Zliczanie współrzędnych pozycji okrętu na elipsoidzie
2.4.Przykłady obliczeń
2.5.Pytania kontrolne

3.Zasady określania pozycji obserwowanej okrętu i ocena jej dokładności
3.1.Ogólna charakterystyka pozycji obserwowanej okrętu
3.2.Charakterystyka metod określania pozycji obserwowanej
3.3.Charakterystyka ogólna linii pozycyjnych
3.3.1.Linia pozycyjna z pomiaru kąta poziomego
3.3.2.Linia pozycyjna z pomiaru odległości
3.3.3.Linia pozycyjna z pomiaru namiaru na znak nawigacyjny
3.3.4.Linia pozycyjna z pomiaru z namiaru na okręt
3.3.5.Linia pozycyjna z pomiaru różnicy odległości
3.4.Dokładność linii pozycyjnych
3.4.1.Gradienty parametrów nawigacyjnych
3.4.2.Wartości błędów średnich linii pozycyjnych
3.5.Zasada oceny dokładności pozycji okrętu
3.5.1.Prostokąt błędów pozycji
3.5.2.Równoległobok błędów pozycji
3.5.3.Średnia elipsa błędów pozycji
3.5.4.Błąd średni pozycji okrętu
3.6.Pytania kontrolne

4.Terestryczne sposoby określania pozycji obserwowanej okrętu
4.1.Charakterystyka sposobów
4.1.1.Sposoby zapisu elementów pozycji okrętu
4.2.Określanie pozycji z namiarów na dwa znaki nawigacyjne
4.2.1.Uzasadnienie sposobu
4.2.2.Wykonanie i opracowanie pomiarów
4.2.3.Określanie pozycji obserwowanej
4.2.4.Dokładność pozycji obserwowanej
4.3.Określanie pozycji z namiarów na trzy znaki nawigacyjne
4.3.1.Uzasadnienie sposobu
4.3.2.Wykonanie i opracowanie pomiarów
4.3.3.Określanie pozycji obserwowanej
4.3.4.Dokładność pozycji obserwowanej
4.4.Określanie pozycji niejednoznacznych namiarów na jeden lub dwa znaki nawigacyjne
4.4.1.Uzasadnienie sposobu
4.4.2.Wykonanie i opracowanie pomiarów
4.4.3.Określanie pozycji obserwowanej
4.4.4.Dokładność pozycji obserwowanej
4.5.Określanie pozycji z pomiaru odległości
4.5.1.Sposoby pomiaru odległości
4.5.2.Pozycja okrętu z dwóch odległości
4.5.3.Pozycja okrętu z trzech odległości
4.5.4.Określanie pozycji obserwowanej
4.5.5.Dokładność pozycji obserwowanej
4.6.Określanie pozycji niejednoznacznych odległości zmierzonych do jednego lub dwóch znaków
4.7.Określanie pozycji z dwóch kątów poziomych
4.7.1.Uzasadnienie sposobu pomiaru kata
4.7.2.Wykonanie i opracowanie pomiarów
4.7.3.Określanie pozycji obserwowanej
4.7.4.Dokładność pozycji obserwowanej
4.8.Określanie pozycji okrętu sposobami kombinowanymi
4.8.1.Pozycja okrętu z namiaru i nabieżnika
4.8.2.Pozycja okrętu z namiaru i głębokości (izobaty)
4.8.3.Pozycja okrętu z wykorzystaniem astronomicznej linii pozycyjnej
4.9.Znaki nawigacyjne i ich identyfikacja
4.9.1.Identyfikacja znaków nawigacyjnych w dzień
4.9.2.Identyfikacja znaków nawigacyjnych w nocy
4.9.3.Identyfikacja geometryczna znaków nawigacyjnych
4.10.Pytania kontrolne

5.Prowadzenie nawigacji w różnych akwenach
5.1.Ogólne wymagania w stosunku do prowadzenia nawigacji w różnych akwenach pływania
5.2.Prowadzenie nawigacji w akwenach odległych
5.2.1.Charakterystyka akwenów odległych
5.2.2.Wybór trasy rejsu
5.3.Żegluga po ortodromie
5.3.1.Obliczanie zysku pływania po ortodromie
5.3.2.Elementy ortodromy
5.3.3.Równikowy sposób obliczania elementów ortodromy
5.3.4.Wierzchołkowy sposób obliczania elementów ortodromy
5.3.5.Poprawka loksodromiczna (ortodromiczna)
5.3.6.Wykreślanie ortodromy odcinkami loksodromy
5.3.7.Aproksymacja ortodromy odcinkami loksodromy
5.3.8.Żegluga mieszana
5.3.9.Zastosowanie tablic astronomicznych (Sight Reduction Tables for Marine Navigation) do obliczania ortodromy
5.3.10.Uwzględnienie elipsoidalnego kształtu Ziemi przy obliczaniu elementów ortodromy
5.4.Prowadzenie nawigacji na akwenach przybrzeżnych
5.4.1.Charakterystyka akwenów przybrzeżnych
5.4.2.Ogólna charakterystyka żeglugi na wyznaczonych trasach
5.4.3.Ustanawianie systemu wyznaczonych tras żeglugowych
5.4.4.Ship’s Routeing
5.4.5.Podejście do wybrzeża, znaku kierunkowego
5.5.Prowadzenie nawigacji na akwenach trudnych nawigacyjnie
5.5.1.Charakterystyka nawigacyjna akwenów trudnych
5.5.2.Uwzględnianie cyrkulacji przy pływaniu po linii nabieżnika i torze wodnym
5.5.3.Wykorzystanie ograniczających linii pozycyjnych
5.6.Kierowanie okrętem w czasie przejścia przez akweny trudne nawigacyjnie
5.7.Przykłady obliczeń
5.8.Pytania kontrolne

6.Prowadzenie nawigacji w różnych warunkach hydrologiczno – meteorologicznych
6.1.Przeprowadzenie nawigacji w warunkach ograniczonej widoczności
6.1.1.Cechy szczególne prowadzenia  nawigacji podczas ograniczonej widzialności
6.1.2.Nawigacja w warunkach ograniczonej widzialności
6.2.Prowadzenie nawigacji w warunkach sztormowych
6.3.Nawigacja w warunkach zlodzenia
6.4.Pytania kontrolne

7.Pływy i nawigacja z ich uwzględnieniem
7.1.Siły wywołujące pływ
7.2.Zarys statycznej i dynamicznej teorii pływów
7.3.Zarys analizy harmonicznej pływów
7.4.Nierówność pływów
7.5.Wpływ głębokości i konfiguracji wybrzeża na parametry pływu
7.6.Rodzaje pływów i ich parametry
7.7.Określenia związane z rodzajami pływów
7.8.Prądy pływowe
7.8.1.Prądy pływowe w strefie przybrzeżnej
7.8.2.Związek pomiędzy skokiem pływu a prędkością prądu pływowego
7.9.Ogólna charakterystyka pomocy nawigacyjnych dotyczących pływów
7.10. Zagadnienia nawigacyjne związane z uwzględnieniem pływów
7.11. Pytania kontrolne