W analityce wód i ścieków do oznaczania tych samych wskaźników wykorzystywane są często różne metody, które należy dostosować do charakteru badanych wód, głównie ze względu na substancje przeszkadzające oraz przewidywane stężenie substancji badanej. Opis tych metod można znaleźć w odpowiednich normach przedmiotowych. 
Wyczerpujące informacje z zakresu metod analiz wód i ścieków czytelnik znajdzie w źródłach zacytowanych w załączonej bibliografii, głównie autorstwa W. Hermanowicza [6], J. Dojlido [2] oraz E. Gomółki [4]. Odniesienie do norm międzynarodowych ISO można znaleźć w [12], wytyczne dla jakości wód zgodnie ze standardami WHO zawarte są w publikacji [13]. 
Przy doborze oznaczeń ujętych w programie ćwiczeń kierowano się logiką przekazu dydaktycznego. Przedstawiono najważniejsze, w ocenie autorów, oznaczenia charakteryzujące wody i ścieki. 
 
Spis treści:

Od Autorów 
 
ĆWICZENIE 1 
1.1. Zakres badania wody 
1.2. Pobór próbek wody 
1.3. Badanie fizyczne wody 
1.3.1. Temperatura 
1.3.2. Zapach wody 
1.3.2.1. Oznaczanie zapachu wody na zimno (w temperaturze 18 - 20°C) 
1.3.2.2. Oznaczanie zapachu wody na gorąco (w temperaturze 60°C) 
1.3.3. Przewodnictwo właściwe wody (konduktywność) 
1.3.4. Barwa wody 
1.3.4.1. Oznaczanie barwy wody według skali platynowo-kobaltowej 
1.3.4.2. Oznaczanie barwy wody według skali dwuchromianowo-kobaltowej 
1.3.5. Mętność wody 
1.3.5.1. Oznaczanie mętności wody metodą wizualną w zakresie 0 - 5 mg/dm3 
1.3.5.2. Oznaczanie mętności wody metodą wizualną w zakresie 5 - 50 mg/dm3 
1.3.6. Smak wody 
 
ĆWICZENIE 2 
2.1. Sucha pozostałość, ciała rozpuszczone i zawiesiny 
2.1.1. Oznaczanie suchej pozostałości 
2.1.2. Oznaczanie pozostałości po prażeniu 
2.1.3. Oznaczanie ciał (substancji) rozpuszczonych 
2.1.4. Oznaczanie ciał (substancji) rozpuszczonych mineralnych 
2.1.5. Oznaczanie zawiesin ogólnych metodą bezpośrednią 
2.1.6. Oznaczanie zawiesin ogólnych metodą pośrednią 
2.1.7. Oznaczanie zawiesin mineralnych i lotnych 
2.2. Odczyn pH wody 
2.2.1. Oznaczanie pH wody metodą kolorymetryczną 
2.2.2. Oznaczanie odczynu wody metodą potencjometryczną 
2.3. Zasadowość wody 
2.3.1. Oznaczanie zasadowości ogólnej wobec metylooranżu 
2.3.2. Oznaczanie zasadowości mineralnej i ogólnej 
2.3.3. Obliczanie zasadowości węglanowej, wodorowęglanowej i mineralnej 
2.4. Kwasowość wody 
2.4.1. Oznaczanie kwasowości mineralnej i ogólnej 
 
ĆWICZENIE 3 
3.1. Twardość wody 
3.1.1. Twardość węglanowa i niewęglanowa 
3.1.2. Metody oznaczania twardości ogólnej wody 
3.1.2.1. Oznaczanie twardości ogólnej wody metodą wersenianową 
3.2. Twardość wapniowa i magnezowa 
3.2.1. Oznaczanie twardości wapniowej 
3.2.1.1. Oznaczanie twardości wapniowej metodą wagową 
3.2.1.2. Oznaczanie twardości wapniowej metodą miareczkową z wersenianem (wobec mureksydu) 
3.2.2. Oznaczanie twardości magnezowej metodą miareczkową za pomocą wersenianu dwusodowego 
3.3. Dwutlenek węgla 
3.3.1. Zasada oznaczania wolnego dwutlenku węgla 
3.3.2. Zasada oznaczania agresywnego dwutlenku węgla 
3.3.3. Obliczanie agresywnego dwutlenku węgla metodą pośrednią na podstawie nomogramów 
3.3.4. Ocena stopnia korozyjności wody 
 
ĆWICZENIE 4 
4.1. Żelazo 
4.1.1. Oznaczanie ogólnej ilości żelaza metodą kolorymetryczną z rodankiem 
4.1.2. Oznaczanie żelaza dwuwartościowego metodą kolorymetryczną (pośrednio) za pomocą rodanku amonowego 
4.1.3. Oznaczanie żelaza metodą wersenianową z kwasem sulfosalicylowym 
4.2. Chlorki 
4.2.1. Oznaczanie chlorków metodą Mohra 
4.3. Siarczany 
4.3.1. Oznaczanie siarczanów metodą wagową 
 
ĆWICZENIE 5 
5.1. Formy azotu w wodach: amoniak, azotyny, azotany, azot w formach organicznych 
5.2. Oznaczanie azotu amonowego 
5.2.1. Kolorymetryczne oznaczanie amoniaku metodą bezpośredniej nessleryzacji 
5.2.2. Oznaczanie azotu amonowego metodą miareczkową 
5.3. Kolorymetryczne oznaczanie zawartości azotu azotynowego 
5.4. Kolorymetryczne oznaczanie zawartości azotu azotanowego 
5.5. Oznaczanie azotu organicznego metodą Kjeldahla 
 
ĆWICZENIE 6 
6.1. Rozpuszczalność gazów w wodzie 
6.2. Tlen rozpuszczony 
6.2.1. Oznaczanie tlenu rozpuszczonego metodą Winklera 
6.2.2. Oznaczanie tlenu rozpuszczonego metodą sondy tlenowej 
6.3. Oznaczanie związków organicznych w wodach 
6.3.1. Biochemiczne zapotrzebowanie tlenu (BZT) 
6.3.2. Oznaczanie BZT5 w wodzie nierozcieńczonej 
6.3.3. Oznaczanie BZT5 metodą rozcieńczeń 
6.3.3.1. Woda do rozcieńczeń 
6.3.4. Chemiczne zapotrzebowanie tlenu (ChZT) 
6.3.5. Utlenialność wody (ChZT(KMnO4)) 
6.3.5.1. Oznaczanie utlenialności wody w środowisku kwaśnym 
6.3.6. Ogólny węgiel organiczny (OWO) 
 
ĆWICZENIE 7 
7.1. Pozostały chlor użyteczny 
7.1.1. Oznaczanie pozostałego chloru użytecznego metodą miareczkową jodometryczną 
7.1.2. Oznaczanie pozostałego chloru użytecznego wolnego i związanego za pomocą oranżu metylowego i bromku potasowego 
 
ĆWICZENIE 8 
8.1. Występowanie metali ciężkich w wodach 
8.1.1. Występowanie niklu i miedzi 
8.2. Oznaczanie niklu metodą kolorymetryczną z dimetyloglioksymem 
8.3. Oznaczanie miedzi metodą kolorymetryczną z dwuetylodwutiokarbaminianem sodowym 
8.4. Oznaczanie niklu i miedzi metodą absorpcji atomowej (AAS) 
8.4.1. Zasada działania spektrofotometru absorpcji atomowej (AAS) 
8.4.2. Przygotowanie próbki do badań zawartości-metali ciężkich (niklu i miedzi) 
8.4.3. Oznaczanie niklu i miedzi metodą AAS 
 
ĆWICZENIE 9 
9.1. Detergenty 
9.1.1. Oznaczanie anionoaktywnych substancji powierzchniowo czynnych metodą kolorymetryczną z błękitem metylenowym 
9.2. Tłuszcze i oleje mineralne 
9.2.1. Oznaczanie tłuszczów i olejów mineralnych metodą ekstrakcyjną w aparacie Soxhleta 
9.3. Fosforany 
9.3.1. Oznaczanie fosforanów metodą kolorymetryczną z molibdenianem amonowym 
9.4. Zasada działania spektrofotometru (aparat Spekol) 
 
ĆWICZENIE 10 
10.1. Kontrolne badania ścieków 
10.1.1. Wprowadzenie do badania ścieków 
10.2. Podział i charakterystyka ścieków 
10.2.1. Ścieki bytowo-gospodarcze 
10.2.2. Ścieki przemysłowe 
10.2.3. Ścieki opadowe 
10.3. Pobieranie próbek ścieków 
10.4. Oznaczanie BZT5 w próbkach ścieków 
10.4.1. Oznaczanie BZT5 ścieków metodą rozcieńczeń 
10.5. Oznaczanie ChZT metodą dwuchromianową 
 
Literatura 
 
ZAŁĄCZNIKI 
1. Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 5 listopada 1991 r. w sprawie klasyfikacji oraz warunków, jakim powinien odpowiadać ścieki wprowadzone do wód lub do ziemi (DzU z dn. 16 grudnia 1991 r., nr 116, po. 503) 
 
2. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 4 września 2000 r. w sprawie warunków, jaki powinna odpowiadać woda do picia i na potrzeby gospodarce, woda w kąpieliskach, oraz zasad sprawowania kontroli jakości wody przez organy Inspekcji Sanitarnej