Autorka proponuje nowe ujęcie nienowej problematyki z intencją rozpoznania specyfiki kultury śląskiej przy konsekwentnym włączaniu jej w obszar wpływów europejskich. Dzięki temu możliwe było uchwycenie paraleli miedzy tym, co uniwersalne i tym, co partykularne na wstępie industrializacji regionu. Na podstawie szczegółowej kwerendy czasopism i analizy wybranych przykładów literatury regionalnej autorka odtwarza obecne w piśmiennictwie śląskim symbole dotyczące biologicznego przeznaczenia kobiety i jej statusu. Przy tej okazji ukazuje rolę etosu mieszczańskiego w stymulowaniu przemian lokalnej obyczajowości w badanym czasie, przez co odchodzi od łatwych uproszczeń opisujących fenomen tradycyjnej (agrarnej) kultury śląskiej. Podkreślając znaczenie wzorców literackich oraz publicystycznych w kreowaniu postaw i pożądanych społecznie zachowań nie tylko rekonstruuje przeobrażenia zachodzące w kulturze Górnego Śląska, ale też wykazuje wielorakie konsekwencje alfabetyzacji, które w połączeniu ze skutkami uprzemysłowienia oraz dyktatem zachowania tożsamości narodowej złożyły się na powstanie formacji o tyle oryginalnej, o ile zależnej od kierunków rozwoju i tendencji kultur przemysłowych nowoczesnej Europy.

Książka jest adresowana do badaczy zainteresowanych śląską problematyką, ale również do badaczy skupiających uwagę na zagadnieniach „kobietologicznych”. Odbiorcami jej z powodzeniem mogą być też studenci historii, kulturoznawstwa i polonistyki wybierający specjalność śląskoznawczą czy ogólnie zainteresowani XIX wiekiem.

Spis treści

1. Ślązaczka czy/i Europejka

   1. Kobieta, dom i rodzina w „sieci porządku płci”

   2. Ślązaczka – opisywanie odmienności

   3. „Ewa z żebra” – relacje męża i żony w projekcie Antoniego Stabika

   4. Ślązaczki Ślązaczkom. O lokalnych programach właściwego zarządzania domem

2. Kobieta w kręgu prywatności. Wzory i antywzory

   1. Posłannictwo śląskiego domu. Etnocentryczna pedagogika unarodowienia domowo – lokalnych wartości

   2. Jam jest Polka rodzona. Kobieta na straży tożsamości

      1. „Matka Polka” – stare i nowe obowiązki Ślązaczki

      2. Wychowawczyni w „małym domowym kościele” –znak czasu i wymóg lokalnej strategii życia

   3. Rządność i odpowiedzialność a pokusy cywilizacyjne

   4. Dobra żona – wizja „ustatkowanego żywota”

3. Seraficzny ideał kobiecości

   1. Kształtowanie wzorca – paleta zalet „anielskiej” kobiety

   2. Waloryzacja założona – cnotliwa chłopka w burżuazyjnym obłudnym salonie

   3. Kobieta na piedestale, czyli poetycka wizualizacja miłosnych wzruszeń

      1. Kobieta, rozum i uczucie. Wartości uniwersalne w lokalnej literaturze

      2. Liryczny wizerunek ukochanej – wyjątkowość propozycji Norberta Bonczyka

4. Dom w Europie, europejskość w domu. Niebezpieczeństwa otwartego stylu życia

   1. Doroczne bachanalia – spadek po ludowej tradycji

   2. Poszukiwanie nowoczesnej kobiety – skromność w odwrocie

   3. W środowisku fabrycznej „zgnilizny”

   4. Dawne skłonności w nowej aurze – kobieta piekielnica