Wszystko, co dzieje się w organizmie zwierząt, znajduje swoje odbicie morfologiczne w komórkach i tkankach. W pewnych okolicznościach pojawiają się komórki nieprawidłowe lub uszkodzone. Jest to świat chorych komórek, niezwykle dynamiczny i fascynujący, ukazuje nam bowiem różnorodne reakcje komórek na działające czynniki zewnętrzne i wewnętrzne. Zdajemy sobie sprawę, że na organizmy żywe działają czynniki łatwe do zaobserwowania i określenia, ale też i takie, które są trudne do wykazania. Czynniki środowiskowe i żywieniowe wpływają permanentnie na zwierzęta, a skutki tego działania znajdujemy w różnych narządach w postaci zmienionych komórek i tkanek. Komórki dostosowują się do tych czynników, ulegają uszkodzeniu, czasami obumierają, w innych przypadkach podejmują nowe działania lub przekształcają się w komórki zdolne do zniszczenia żywiciela. Wszystko to odbywa się według określonych reguł, dlatego skutki morfologiczne mogą stanowić podstawę do określenia przyczyn. Temu właśnie jest poświęcony dział patologii zwierząt, który nazywamy patomorfologią mikroskopową - histopatologią. Podstawową metodą badawczą jest obserwacja zmienionych komórek pod mikroskopem, na podstawie której możemy określić przyczynę powstania zmian lub określić rodzaj choroby, np. w chorobach nowotworowych. Jest to wiedza niezbędna lekarzowi weterynarii, stanowi podstawę do prowadzenia, we właściwy sposób, leczenia zwierząt i do oceny środków żywności zwierzęcego pochodzenia.
Skrypt jest przeznaczony dla studentów III roku Wydziału Medycyny Weterynaryjnej. Egzamin z anatomii patologicznej obejmuje bardzo obszerny zakres wiadomości dotyczących zmian makroskopowych i mikroskopowych w tkankach i narządach, powstających u zwierząt pod wpływem różnorodnych czynników. Niniejszy przewodnik ma ułatwić studentom obserwowanie zmian mikroskopowych, wybór miejsca obserwacji w preparatach, a krótki tekst ma wyjaśnić podstawowe zagadnienia teoretyczne dotyczące obserwowanej zmiany.
Intencją autorów jest ułatwienie studentom zarówno studiowania zmian morfologicznych w komórkach i tkankach pod mikroskopem, jak i zrozumienia ich i zapamiętania, co będzie miało duże znaczenie przy omawianiu patologii szczegółowej poszczególnych narządów i diagnostyki patomorfologicznej chorób zakaźnych i inwazyjnych.


Spis treści

Od autorów    
Wiadomości wstępne     
Rodzaje badań patomorfologicznych     
Pobieranie materiału do badania histopatologicznego     
Wysyłanie materiału do pracowni histopatologicznej      
Technika sporządzania preparatów histopatologicznych     
Technika parafinowa uzyskiwania preparatów histopatologicznych
Barwienie preparatów histopatologicznych     
Podstawowe barwienia tkanek wykonywane w pracowni histopatologicznej      
Barwienie immunohistochemiczne i immunocytologiczne      
Posługiwanie się mikroskopem    
Zaburzenia w krążeniu     
Zmiany wsteczne     
Zanik     
Zwyrodnienie      
Martwica    
Zmiany postępowe     
Odnowa     
Przerost     
Rozrost     
Naprawa     
Metaplazja    
Dysplazja    
Guzy nienowotworowe     
Nowotwory     
Charakterystyczne cechy mikroskopowe nowotworów złośliwych
Nowotwory pochodzenia nabłonkowego     
Zapalenia wysiękowe     
Zapalenia wytwórcze     
Zapalenia ziarniniakowe     
Zmiany histopatologiczne w przebiegu wybranych chorób zakaźnych     
Zmiany histopatologiczne w przebiegu wybranych chorób pasożytniczych