Współczesne problemy społeczno-gospodarcze i polityczne o zasięgu nie tylko europejskim, ale i światowym dotknęły także naszego kraju i ujawniły kruchość dotychczasowych zdobyczy demokratyzacji życia społecznego i praw osób z niepełnosprawnością. Wydawało się, że początek lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku wraz z osiągnięciem owej demokratyzacji na tyle skutecznie zaktywizuje, a w niektórych zakresach uruchomi pronormalizacyjne i integrujące działania, że szybko przyjmą one pożądany systemowy wymiar i obejmą wszystkie sfery i płaszczyzny życia społecznego. Tym samym obejmą i zarazem zmodyfikują przestrzeń systemu edukacji, wyraźnie różnicując i wzbogacając jego dotychczasową programowo-organizacyjną ofertę, jak też uczynią ją rzeczywiście dostępną dla zainteresowanych i oczekujących na nią uczniów. Zatem system ten miał się „otworzyć” na potrzeby wszystkich dzieci, zarówno tych pochodzących ze środowisk o zdegradowanym społecznym statusie, często niezaradnych i nie angażujących się w rozwój i kształcenie dzieci, jak też tych dotkniętych niepełnosprawnością czy o specjalnych potrzebach, zabezpieczając im wszystkim adekwatne do możliwości i zdolności, zróżnicowane formy zajęć i wsparcia. Niestety, oczekiwane działania nie odnalazły dotąd satysfakcjonującej dla tych uczniów i ich rodzin realizacji, mimo bez wątpienia wielu walorów upowszechnianego kształcenia w postaci grup/klas integracyjnych, których tworzenie wyregulowano w specjalnych zarządzeniach. Wyraźna koncentracja na generowaniu wskazanych form organizacyjnych w przestrzeni systemu edukacji nie była kompatybilna z jego zaangażowaniem w prointegracyjne działania na rzecz włączania uczniów o specjalnych potrzebach i zabezpieczeniem dla takiej jej realizacji stosownego „zaplecza”. Aktualnie w owo włączanie „wchodzimy”, wyraźnie je intensyfikując, niestety, na co pragnę wraz z Autorami opracowań zawartych w proponowanej Czytelnikowi zbiorowej monografi i zwrócić uwagę, zbyt słabo do niego przygotowani.

Waga problemów czy słabości w dotychczasowej realizacji prointegracyjnej czy prowłączającej edukacji uczniów o specjalnych potrzebach, jak też świadomość, że na ich usunięcie poza bezpośrednio zainteresowanymi oczekują także inne, uczestniczące w tym procesie podmioty, a w szczególności ich rodziny, nauczyciele, pedagodzy i terapeuci, spowodowały, że w treściach proponowanej Czytelnikowi książki są one w różnym zakresie czy wymiarze podejmowane i analizowane. I tak, w części pierwszej, teoretycznie wprowadzającej we wskazaną problematykę, przedstawiono współczesne paradygmaty i koncepcje społecznej i edukacyjnej integracji osób z niepełnosprawnością, jak też różne ujęcia diagnozy i jej znaczenie czy konsekwencje dla wspierania tych osób w ekosystemowo ujętym środowisku życia. Natomiast w drugiej części zaprezentowano wybrane aspekty prointegracyjnego postępowania w przestrzeni systemu edukacji, a w szczególności wskazano na znaczenie wczesnej interwencji, jej propedeutycznej roli w edukacji dziecka o specjalnych potrzebach, jak też temperamentalnych i rodzinnych czynników dla relacji młodzieży w trudnych sytuacjach społecznych. Przedstawiono także raport z projektu „Szkoła dla wszystkich” dla województwa pomorskiego, ukazujący zarówno walory, jak i słabości wprowadzanych prowłączających działań oraz modele i strategie współczesnego edukacyjnego wspierania uczniów w przypadku takich działań w krajach zachodnioeuropejskich. Zaś refleksje nauczycieli i pedagogów dotykające aktualnych problemów związanych z włączaniem uczniów o specjalnych potrzebach w przestrzeń ogólnodostępnych szkół zawarte są w części trzeciej. Czynią je odwołując się do dotychczasowych związanych z nim doświadczeń, jak też przedstawiają własną ocenę jego realizacji.

Pani Profesor Aleksandrze Maciarz dziękuję za wnikliwą i ukazującą walory zawartych w monografi i opracowań recenzję. Dziękuję również wszystkim Autorom za wysoce profesjonalne przygotowanie opracowań, jak również za gotowość dokontynuowania współpracy ze mną nad kolejną książką.


Spis treści
Wstęp
Współczesne paradygmaty i koncepcje społecznej i edukacyjnej integracji osób z niepełnosprawnością.
Aleksandra Maciarz
Triada paradygmatów w pedagogice specjalnej.
Teresa Zółkowska.
Od medyczno - przedmiotowych do humanistyczno - podmiotowych koncepcji niepełnosprawności.
Zdzisława Janiszewska - Nieścioruk
Dotkliwa "obecność" społeczno - kulturowych barier w prointegracyjnej edukacji osób z niepełnosprawnością.
Marzanna Farnicka
Wybór modelu diagnozy jako czynnik warunkujący trafną pomoc dziecku niepełnosprawnemu.

Wybrane aspekty prointegracyjnego postępowania w systemie edukacji
Grażyna Kwaśniewska
Propedeutyczna rola wczesnej interwencji w przestrzeni edukacji dziecka o specjalnych potrzebach.
Danuta Borecka - Biernat
Temperamentalne i rodzinne wyznaczniki agresywnego sposobu radzenia sobie młodzieży w trudnych sytuacjach społecznych.
Monika Gołubiew - Konieczna
Projekt "Szkoła dla wszystkich" jako diagnoza  środowiska oświatowego w zakresie jego przygotowania na włączanie uczniów niepełnosprawnych do szkół ogólnodostępnych ( na przykładzie województwa pomorskiego).
Anna Zamkowska
Modele wsparcia udzielanego uczniowi z niepełnosprawnością w szkole inkluzyjnej - rozwiązania zagraniczne.

Edukacja integracyjna i włączająca w ocenie nauczycieli i pedagogów
Dominik Burchard
(R)ewolucja w szkole. Problem integracji w placówce ogólnodostępnej.
Monika Rogalińska
"3D" w szkole masowej, a rzeczywistość.
Monika Gołubiew - Konieczna
O skutkach pewnych decyzji, czyli Michał na drodze edukacyjnej
Agnieszka Szmyt
Najlepiej wśród swoich?
Ewa Nowicka
Włączamy czy segregujemy?
Dzieci z zespołem ADHD w systemie edukacyjnym.
Agnieszka Narożna
Papierowa edukacja, czyli o włączaniu słów kilka.