Trzeci numer „Studiów Miejskich" w całości poświęcony jest problematyce suburbanizacji, co podkreślono przez wprowadzenie tytułu Procesy suburbanizacji w wybranych miastach Polski. Proces suburbanizacji i związane z nim rozprzestrzenianie się miast należą do najbardziej charakterystycznych zjawisk w rozwoju współczesnych ośrodków miejskich. Zjawiska te w ich wymiarze społecznym, ekonomicznym czy przestrzennym stanowią przedmiot zainteresowania badaczy reprezentujących różne dyscypliny.
Proces suburbanizacji, który w Stanach Zjednoczonych rozwinął się po drugiej wojnie światowej, stanowił efekt nałożenia się pewnej grupy czynników, takich jak: wzrost realnych dochodów ludności, mniejsze koszty dojazdów do pracy, upowszechnienie samochodu, a także pogarszające się warunki życia w centralnych obszarach miast. Istotną rolę odegrała też polityka władz i ułatwienia związane z uzyskaniem kredytu na budowę domków na obszarach podmiejskich. Szukając podstaw urbanistycznej wizji rozwoju mieszkalnictwa w zabudowie jednorodzinnej na obrzeżach istniejących miast należałoby sięgnąć do koncepcji miast-ogrodów Howarda, a w przypadku Stanów Zjednoczonych przede wszystkim do koncepcji Broadacre City Wrighta. W pierwszym dziesięcioleciu XXI wieku nadal postępuje proces intensywnego rozprzestrzeniania się czy jak określają niektórzy „rozlewania się" miast (urban sprawi), co wywołuje niepokój i liczne dyskusje wśród badaczy i polityków.
W Polsce, w okresie czterdziestolecia realnego socjalizmu obowiązująca doktryna w polityce mieszkaniowej zakładała skupienie wysiłku na rozwoju budownictwa wielorodzinnego w ramach osiedli blokowych. Budownictwo jednorodzinne rozwijało się znacznie słabiej. W rezultacie przestrzenny rozwój miasta dokonywał się przez budowę wielkich osiedli blokowych, co odróżniało miasta w Polsce i innych krajach realnego socjalizmu od miast Europy Zachodniej i od miast Stanów Zjednoczonych. W okresie ostatnich dwudziestu lat, a więc po zmianie ustroju politycznego i wprowadzeniu zasad gospodarki rynkowej, powstały warunki dla szybkiego rozwoju budownictwa indywidualnego, czego efektem jest intensywny rozwój terenów zabudowy jednorodzinnej w strefach otaczających miasta. Polskie miasta weszły w fazę suburbanizacji, co jest widoczne nie tylko w strefach otaczających największe aglomeracje, gdzie procesy te są szczególnie intensywne, ale również w otoczeniu miast średniej wielkości.
W opracowaniach zamieszczonych w prezentowanym numerze „Studiów Miejskich" autorzy koncentrują się na różnych zagadnieniach związanych z procesami suburbanizacji na przykładach konkretnych miast i zespołów osadniczych.
W dwóch artykułach omówiony został proces suburbanizacji zachodzący w otoczeniu ośrodka opolskiego. Autorzy opracowań zwrócili uwagę na ewolucję procesu, jego uwarunkowania i efekty. W artykułach zamieszczonych w niniejszym tomie zaprezentowano szereg zjawisk zachodzących w otoczeniu Poznania, Wrocławia, Łodzi i Jeleniej Góry. Odrębna grupa artykułów poświęcona jest demograficznym, społecznym, ekonomicznym i przestrzennym aspektom procesu suburbanizacji w odniesieniu do przestrzeni regionu lub kraju.
Wyrażam nadzieję, że podobnie jak poprzednie dwa numery „Studiów Miejskich" Koncepcje i instrumenty zarządzania procesami rozwoju i rewitalizacji miast oraz Funkcje miast jako czynnik kształtowania przestrzeni miejskiej, również prezentowany tom zainteresuje zarówno badaczy problematyki miejskiej, jak i praktyków związanych


SPIS TREŚCI

Wprowadzenie    

Eugeniusz BAGIŃSKI, Suburbanizacja - nieunikniona przyszłość osadnictwa?    
Krystian HEFFNER, Semiurbanizacja a suburbanizacja. Ewolucja procesóww aglomeracji opolskiej    
Kazimierz SZCZYGIELSKI, Proces suburbanizacji w strefie podmiejskiej Opola    
Jerzy RUNGE, Społeczno-gospodarcze oraz przestrzenne przejawy suburbanizacji w województwie śląskim    
Marian MACIEJUK, Suburbanizacja miast średniej wielkości w Polsce na przykładzie Jeleniej Góry    
Sławomir KUREK, Zmiany w strukturze wieku ludności w miastach Polski na tle procesów suburbanizacji    
Ewa KACPRZAK, Sylwia STASZEWSKA, Wpływ suburbanizacji na wiejskie struktury osadnicze    
Beata ŁODYGA, Demograficzne skutki suburbanizacji w aglomeracji poznańskiej    
Anna RUNGE, Sławomir SITEK, Czynnik ekonomiczny w procesie suburbanizacji na wybranych przykładach miast średniej wielkości
Jadwiga GAŁKA, Anna WARYCH-JURAS, Regionalne uwarunkowania suburbanizacji w Polsce    
Robert SZMYTKIE, Osiedla wiejskie w granicach administracyjnych dużego miasta (przykład Wrocławia)    
Cezary BRZEZIŃSKI, Suburbanizacja przestrzenna i ekonomiczna terenów podmiejskich Łodzi na przykładzie gmin powiatu zgierskiego